نسیم گیلان

آخرين مطالب

معادل سازی کلمه تیک! فرهنگي

معادل سازی کلمه تیک!
  بزرگنمايي:

نسیم گیلان - ایسنا / سیدعباس امام، معادل‌سازی‌ها و واژه‌ها را نوعی قرارداد می‌خواند و می‌گوید: بیش از 60 سال است که «تیک» در زبان فارسی جا افتاده است، همانطور که گفته شد زمانی که کلمه‌ای جا بیفتد، معادل‌سازی برای آن سخت می‌شود. 
فرهنگستان زبان و ادب فارسی (در سه دوره نسبتاً مجزا در طول فعالیت‌های آن) هزاران نوواژه فارسی در برابر واژه‌ها و اصطلاحات غیرفارسی ساخته و به گنجینه زبان فارسی اضافه کرده و به نوعی باعث غنا و توانمندسازی آن شده‌ است. از سوی دیگر به علل گوناگون و از جمله نو بودن واژه‌های پیشنهادی و ناآشنایی کاربران فارسی زبان با برخی از آن نوواژه‌ها، هم عوام و گاه خواص، در مخالفت با این سیاست واژه‌گزینی فرهنگستان، لطیفه‌هایی ساخته‌اند.
گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی معادل واژه «تیک»(tick) به معنای «تایید مطلب» را «هفتک» انتخاب کرده است.
نسرین پرویزی، معاون واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی در این باره گفته است: واژه «تیک» که علامتی پرکاربرد در زبان فارسی است، در گروه‌های واژه‌گزینی فرهنگستان بررسی و معادل «هفتک» برای آن انتخاب شد. شباهت ظاهری علامت «تیک» به «عدد هفت» در زبان فارسی، ملاک این معادل گزینی بوده است.
همانطور که اشاره شد واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی معمولا با برخوردی طنزآمیز و شوخی و استهزاء همراه می‌شوند و «هفتک» هم مستثنی نبوده است. 
حال عباس امام، پژوهشگر، مترجم و استاد دانشگاه چمران در ‌پی این موضوع در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به یادداشت خود با عنوان ««کِشْ‌لُقمه» کجاش اشکال داره!؟» در سخنانی گفت: واژه‌گزینی در فرهنگستان زبان در دوره‌های مختلف، روال خاص خود را داشته و دارد؛ زبان‌شناسان و ادبا برای کلمات و اصطاحات معادل‌یابی می‌کنند اما واژه‌هایی که از زبان‌های دیگر وارد زبان فارسی می‌شود، به‌قدری گسترده است که معادل‌سازی برای همه آن‌ها امکان‌پذیر نیست.
او با تأکید بر قراردادی بودن معادل‌سازی‌ها برای لغت و اصلاحاتی که از زبان‌های دیگر وارد زبان می‌شوند و حتی واژه‌ها در زبان گفت: به دلیل قراردادی بودن واژه‌ها در زبان‌ها، اگر برای معادل‌سازی واژه‌ای دیر اقدام شود و واژه دیگری در جامعه زبانی جا بیفتد، جا افتادن واژه جدید سخت می‌شود. به‌طور مثال حدود 30 سال پیش کسی حاضر نبود، به جای «سوبسید» بگوید «یارانه»؛ زیرا «سوبسید» جا افتاده بود و کسی با «یارانه» آشنایی نداشت و نمی‌دانستند چیست اما بعدها این موضوع پدیده عمومی در سطح کشور شد، همه طبقات اجتماع هر روز با آن سروکار پیدا کردند و این واژه جا افتاد.
امام خاطرنشان کرد: تا زمانی که موضوعی، عمومی نشود یا فرهنگستان برای معادل‌سازی سرعت عمل به خرج ندهد، این موضوع سخت می‌شود. اگر پنجاه سال پیش به جای پیتزا می‌گفتند «کش لقمه» چه‌بسا امروزه همه ما به‌راحتی می‌گفتیم «کش‌لقمه». واژه‌ها، ارزش ذاتی ندارند و همانطور که گفته شد قراردادی هستند، اگر در معادل‌سازی سرعت عمل و سلیقه به کار رود، مردم استفاده می‌کنند. البته برخی از کلمات و اصطلاحات تخصصی‌تر بوده و برای مردم نیست و دردسرهایش کمتر است.
این پژوهشگر درباره اینکه فرهنگستان از موج واژه‌هایی که وارد زبان فارسی می‌شود، جا می‌ماند، توضیح داد: فرهنگستان دیر می‌جنبد و از طرف دیگر اقیانوسی از واژه‌ها از رشته‌های و شاخه‌های مختلف علمی به زبان کوچکی مانند زبان فارسی می‌ریزد و مرتب هم واژه‌های جدید ساخته می‌شود و کشور ایران نمی‌تواند برای همه معادل‌سازی کند و بنابراین ساخت معادل طول می‌کشد و چون زمان زیادی می‌برد تا فرهنگستان برای آن‌ها معادل‌سازی کند ، طبیعی است که جا بماند و واژه‌ها به همین ترتیب استفاده و بعدها مشکل‌ساز می‌شود.
او یادآور شد: بسیاری از معادل‌هایی که در فرهگستان ساخته شده‌اند، امروزه به کار می‌روند، مثلا به راحتی می‌گوییم «دادگستری» اما زمانی که این واژه ساخته شد بسیاری می‌گفتند «عدلیه» وجود دارد و چه نیازی به واژه جدید است. یا «دادگاه که قبلا می‌گفتند «محکمه»، یا می‌گفتند «بلدیه» جا افتاده چرا بگوییم «شهرداری».
این پژوهشگر درباره واکنش‌هایی که درباره توضیح واژه «هفتک» در فضای مجازی مطرح می‌شود، گفت: «تیک» بیش از 60 سال است که در زبان فارسی جا افتاده است، همانطور که گفته شد زمانی که کلمه‌ای جا بیفتد، معادل‌سازی برای آن سخت می‌شود. هشتاد سال پیش به جای «زیست‌شناسی» می‌گفتند «علم‌الحیات» اما امروزه همه می‌گویند «زیست‌شناسی»، زیرا در مدرسه و کتاب‌های درسی و مجله‌ها از این واژه استفاده می‌شود. جا افتادن واژه‌ها به سازوکارهای تبلیغ واژه‌ها نیز بستگی دارد. البته گاه ملت جوک می‌سازند و این جوک‌ها در میان مردم جا می‌افتد. فرهنگستان هیچ‌گاه نگفته «کش‌لقمه» بلکه جوک بوده یا فرهنگستان معادلی برای «کروات» نساخته است اما برخی طنز ساخته از «دارزآویز زینتی» استفاده کرده‌اند.
او با اشاره به جا افتادن واژه‌هایی چون «پیامک» به دلیل عمومی و پرکاربرد بودن و استفاده زیاد از آن توسط مردم، گفت: در برابر کلمات تخصصی‌تر مانند «تیک‌» مقداری مقاومت زیاد می‌شود که چیز عجیبی نیست، از طرف دیگر با توجه به قراردادی بودن واژه‌ها، «هفتک» جای «تیک» چیز عجیبی نیست. همه کلماتی که در زبان مادری مردم است، شسته و رفته نیست. برساخته‌هایی چون «هفتک» در زبان عامیانه خود هم داریم مثلا «سگک» داریم یا «خشتک شلوار»، این کلمات جا افتاده‌اند و استفاده می‌شوند. 
عباس امام در پایان گفت: به دلیل گستردگی واژه‌هایی که وارد زبان فارسی می‌شود، فشار زیادی به زبان وجود دارد و هر ساله نیز هزاران لغت ساخته می‌شود و از طرف دیگر نیروی فرهنگستان کم بوده و سخت‌گیری بیشتری دارند به همین دلیل، فرهنگستان از معادل‌سازی بسیاری از واژه‌ها جا می‌ماند.

لینک کوتاه:
https://www.nasimegilan.ir/Fa/News/797955/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

فرش قرمز استاندار گیلان پیش پای سرمایه گذاران

فیلم توضیحات تازه و شنیدنی از دادستان رشت درباره حادثه گروگانگیری

حسگر نوار قلب در یک حلقه هوشمند جدید گنجانده شد

برگزاری چهارمین دوره رخداد «سردار تا سردار» در گیلان

انتخاب نماینده ادوار تالش به‌عنوان مستشار دیوان محاسبات کشور

هشدار زرد هواشناسی در پی بارش برف و باران در گیلان

استاندار گیلان نگاه ویژه ای در حوزه سرمایه گذاری دارد/ایجاد فضای گردشگری و ورزشی در جهت ارتقای نشاط و شادابی شهروندان

خواندن قسمتی از کتاب عاشورایی منظومه ظهر روز دهم

مجموعه‌ای از کتاب‌های فرانکلین درباره ترس

نگاهی به زندگی شاعر معاصر کشورمان قیصر امین پور

خواندن قسمتی از کتاب نوجوانه از قیصر امین پور

دلهره آورترین لحظه در تاریخ کاوشِ مریخ

تصاویری از ‎پلنگ ایرانی در حال خوردن شکارش در ارتفاعات املش + فیلم

دستگیری عامل برداشت غیرمجاز از حساب شهروندان در رودسر

جهان اسلام مدیون زحمات شهید سلیمانی است

گزارش| رئیس دستگاه قضا در سفر گیلان کجا باید برود؟

برگزاری مرحله نیمه نهایی مسابقات سراسری قرآن -عترت در آستانه اشرفیه

قوانین سختگیرانه‌‌ علیه زراعت چوب‌/ منابع طبیعی دنبال چیست؟

برگزاری مرحله نیمه نهایی مسابقات سراسری قرآن و عترت در آستانه اشرفیه

ابهامات پرونده گروگانگیری مخوف رشت کجاست؟

پلنگ ایرانی در حال خوردن شکار در ارتفاعات املش + ویدیو

لحظه جذاب پلنگ ایرانی در حال شکار در املش + فیلم

رشت شهر گردشگری مقاومت معرفی شد

بازدید 60 هزار نفر از خانه میرزا/ از شخصیت سردار جنگل صیانت کنیم

جدول خاموشی برق گیلان سه شنبه 18 دی 1403 اعلام شد | زمان قطعی برق رشت سه شنبه 18 دی 1403

تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی املش؛ ویلاسازی‌های غیرمجاز بلای جان طبیعت

کپی برداری تشکل نوپای رادیکال‌های اصولگرا از «رایحه خوش خدمت»/ خیز شریان برای انتخابات شوراهای هفتم/ الگوریتم «فتح سنگر به سنگر احمدی نژاد»، الگوی نسل جدید تندروها خواهد شد؟

معرفی کتابی که احساس ترس را به کودکان می‌شناساند

آشنایی با کتابی که تاریکی را به شکل یک شخص جالب به کودکان نشان می‌دهد

مشاعره نجف‌زاده و دانشمند با موضوع ریا!

معرفی یک کتاب نوجوان که حال خوب تزریق می‌کند

آنتارس درخشان ترین ستاره صورت فلکی عقرب

بازوی شگفت انگیز رباتیک

دیدار استاندار اردبیل با خانواده معظم شهدا در شهرستان نمین

روشی برای مواجه شدن کودکان با ترسشان با استفاده از کتاب

جاروبرقی رباتیک جدیدی که یک بازو برای جمع‌آوری وسایل دارد

برای موفقیت همه‌چیز حساب می‌شه

شعر انتخابی هاجر جعفرزاده در مرحله اول رقابت شاعران فصل سوم

میزان پرش در سیارات مختلف

جولان 3 ویروس در کشور

شعرخوانی زیبای هوشنگ ابتهاج

فناوری چینی‌ها برای ترجمه لحظه‌ای افکار

بازدید معاونین بنیاد حفظ آثار از غرفه فضای مجازی استان گیلان

بازدید معاونین بنیاد حفظ آثار دفاع مقدس از غرفه فضای مجازی استان گیلان

کشف انبار لوازم خانگی قاچاق 140 میلیارد ریالی در رشت

مدارس گیلان سه‌شنبه 18 دی 1403 تعطیل است؟ | تعطیلی مدارس رشت فردا 18 دی 1403

رازهای عجیب پرونده گروگان گیری خانواده در رشت | ابهامات پرنده گروگانگیری خانواده در رشت

وضعیت جوی و ترافیکی محور‌های اصلی امروز 17 دی‌ماه

کشف انبار 140 میلیارد ریالی لوازم خانگی قاچاق در رشت

عامل برداشت غیرمجاز از حساب شهروندان رودسری دستگیر شد